อย่างที่บอกในเอนทรี่ที่แล้วนะครับว่า การจะทำให้ลมปราณเดินทั่วร่างกายได้อย่างปกตินั้นอาศัยพลังของตับเป็นหลัก เพราะฉะนั้นเมื่อเกิดอารมณ์ที่แปรปรวนหรือไม่สบอารมณ์ขึ้น จะทำให้ลมปราณเดินไม่สะดวก ส่งผลโดยตรงถึงตับ ทำให้เกิดโรคขึ้นมา งั้นเรามาดูกันว่าเมื่อเป็นเช่นนี้จะเกิดอะไรขึ้นกับร่างกายของเราบ้างนะครับ

 

อย่างแรกก็คืออาการของโรคที่เกี่ยวข้องกับอวัยวะตับโดยตรง

 

เมื่อไม่สบอารมณ์แรกสุดเลยที่จะเกิดคือ 1. ลมปราณตับติดขัด ลมปราณเดินไม่สะดวก (肝气郁结) จะมีอาการ เจ็บสีข้าง แถวราวนม แน่นหน้าอก (เพราะเส้นลมปราณตับนั้นวิ่งผ่านราวนมทั้งสองข้าง) หงุดหงิดง่าย โกรธง่าย ชอบถอนหายใจ ประจำเดือนมาไม่ปกติ ปวดประจำเดือน เป็นต้น ต่อไปผมจะขอเรียกกลุ่มอาการนี้ว่ากลุ่มอาการพื้นฐานที่จะเกิดในโรคที่เกี่ยวกับอวัยวะตับนะครับ นอกจากนี้ลมปราณตับติดขัดยังเป็นปัจจัยสำคัญที่มักทำให้โรคอื่นๆที่มีอยู่แต่เดิมกำเริบขึ้นอีกด้วย

 

เมื่อลมปราณตับติดขัดนานและไม่ได้รับการรักษาแล้วนั้น จะเริ่มเกิดไฟตับขึ้น ขั้นนี้เรียกว่า 2.ไฟตับเผาผลาญขึ้นบน (肝火上炎) จะมีกลุ่มอาการพื้นฐานตับที่ได้กล่าวมาแล้ว เพิ่มอาการหน้าแดง ตาแดง ปากขมหิวน้ำ ปวดหัวมึนหัว หูอื้อ (เคยไหมครับโกรธจนหูอื้อ) โกรธง่ายกว่าเดิม ขี้หงุดหงิด นอนไม่หลับหรือหลับไม่สนิท ฝันเยอะ ท้องผูก เป็นต้น

 

เมื่อไฟ (หยาง) ตับติดขึ้นมาแล้ว ทีนี้ก็จะเริ่มเผาผลาญพลังกลุ่มหยินไป อธิบายให้เห็นภาพก็คือ เหมือนเราตั้งไฟเริ่มต้มเคี่ยวของเหลว ของเหลวในที่นี้ก็คือเลือดครับ เคยต้มน้ำกันใช่ไหมครับ พอเราต้มไปเรื่อยๆน้ำก็จะระเหยหายไปหมด นี่คืออาการถัดไปครับ 3. เลือดตับไม่พอ (肝血虚) ก็จะมีกลุ่มอาการพื้นฐานตับ เพิ่มอาการตาแห้ง ตามองไม่ค่อยชัด ตามองไม่ค่อยเห็นยามกลางคืน นอนไม่หลับหรือหลับไม่สนิท ฝันเยอะ ความจำสั้น เวียนหัว หน้ามืดตาลาย อาการเลือดไม่พอที่เห็นได้ชัดจากภายนอก คือ หน้าซีดไม่มีสีเลือด ริมฝีปาก เล็บซีด ในผู้หญิงจะชัดหน่อยตรงที่ประจำเดือนมาน้อย มาช้า สีจาง เป็นต้น